Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của hệ thống tổ chức tín dụng có thời điểm tiệm cận ngưỡng 3%, kéo theo nhu cầu xử lý và mua bán nợ ngày càng gia tăng.
Trong bối cảnh đó, việc ban hành Thông tư 31/2025/TT-NHNN đã tạo ra khung pháp lý mới, siết chặt điều kiện và minh bạch hóa hoạt động mua bán nợ. Tuy nhiên, không phải cá nhân, doanh nghiệp nào cũng hiểu rõ quy định này, dẫn đến nhiều rủi ro khi tham gia giao dịch.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đúng – làm đúng – và tránh sai khi mua bán nợ theo quy định mới.
Mua bán nợ là gì? Hiểu đúng để tránh sai
Khái niệm mua bán nợ
Mua bán nợ là việc chuyển giao quyền đòi nợ từ bên bán sang bên mua thông qua hợp đồng, theo đó bên mua trở thành chủ thể có quyền yêu cầu bên nợ thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Theo Thông tư 31/2025/TT-NHNN, hoạt động này được thực hiện chủ yếu bởi các công ty quản lý nợ – là công ty con hoặc công ty liên kết của tổ chức tín dụng.
Bản chất pháp lý của giao dịch mua bán nợ
Bản chất của mua bán nợ là chuyển giao quyền tài sản, cụ thể là quyền yêu cầu thanh toán. Tuy nhiên, khác với giao dịch dân sự thông thường, hoạt động này phải:
- Tuân thủ hợp đồng tín dụng ban đầu
- Không làm thay đổi nghĩa vụ của bên vay
- Phù hợp quy định pháp luật chuyên ngành ngân hàng
Điều này khiến mua bán nợ trở thành một giao dịch có tính pháp lý phức tạp và tiềm ẩn rủi ro cao nếu không hiểu đúng.
7 điểm mới quan trọng trong quy định mua bán nợ theo Thông tư 31/2025/TT-NHNN
- Chỉ cho phép chủ thể đủ điều kiện tham gia mua nợ
Theo Điều 3, công ty quản lý nợ chỉ được mua nợ khi:
- Tổ chức tín dụng được phép thực hiện hoạt động mua nợ
- Tỷ lệ nợ xấu dưới 3%
Điều này nhằm hạn chế tình trạng mua bán nợ tràn lan, thiếu kiểm soát.
- Siết chặt nguyên tắc minh bạch trong giao dịch
Pháp luật yêu cầu:
- Công khai, minh bạch
- Bảo đảm quyền lợi các bên
- Không vi phạm hợp đồng tín dụng ban đầu
Đây là điểm mới nhằm giảm tranh chấp sau giao dịch.
- Giới hạn phạm vi khoản nợ được mua bán
Theo Điều 5, chỉ các khoản:
- Nợ quá hạn
- Nợ xấu
- Khoản phải thu từ cho thuê tài chính
mới được đưa vào giao dịch mua bán nợ.
- Quy định rõ các hình thức mua bán nợ
Theo Điều 7, công ty quản lý nợ được:
- Mua nợ từ chính tổ chức tín dụng
- Mua từ tổ chức tín dụng khác
- Bán nợ cho tổ chức, cá nhân
Tuy nhiên, có giới hạn đối với các giao dịch nội bộ để tránh lợi dụng.
- Bắt buộc lập hợp đồng mua bán nợ
Mọi giao dịch phải:
- Lập thành hợp đồng
- Phù hợp hợp đồng tín dụng, bảo đảm
Đây là điều kiện bắt buộc để giao dịch có hiệu lực pháp lý.
- Siết quy định mua tài sản bảo đảm
Theo Điều 8:
- Không được kinh doanh bất động sản
- Phải bán tài sản trong 5 năm
- Không vượt quá vốn điều lệ
Điều này nhằm tránh đầu cơ tài sản từ nợ xấu.
- Bắt buộc xây dựng quy trình nội bộ
Theo Điều 9, doanh nghiệp phải có:
- Quy trình mua bán nợ
- Quy trình quản trị rủi ro
- Quy định trách nhiệm rõ ràng
Đây là cơ sở để kiểm soát hoạt động và giảm rủi ro pháp lý.
Quy trình mua bán nợ theo quy định mới: Doanh nghiệp cần làm gì?
Các bước cơ bản trong giao dịch mua bán nợ
Quy trình mua bán nợ thường bao gồm:
| Bước | Nội dung |
| 1 | Xác định khoản nợ đủ điều kiện |
| 2 | Thẩm định pháp lý và tài sản bảo đảm |
| 3 | Định giá khoản nợ |
| 4 | Đàm phán hợp đồng |
| 5 | Ký kết hợp đồng mua bán nợ |
| 6 | Chuyển giao quyền đòi nợ |
| 7 | Thực hiện thu hồi nợ |
Những rủi ro thường gặp
- Hợp đồng vô hiệu do vi phạm điều kiện pháp luật
- Tranh chấp với bên vay
- Tài sản bảo đảm không đủ giá trị
- Không thu hồi được nợ
Đây là lý do nhiều doanh nghiệp cần đến sự hỗ trợ pháp lý chuyên sâu.
Vai trò của luật sư trong hoạt động mua bán nợ
Tư vấn cấu trúc giao dịch an toàn
Luật sư giúp:
- Xây dựng hợp đồng chặt chẽ
- Kiểm tra tính hợp pháp của khoản nợ
- Đảm bảo tuân thủ Thông tư 31/2025/TT-NHNN
Kiểm soát rủi ro pháp lý
Luật sư có thể phát hiện:
- Điều khoản bất lợi
- Rủi ro tranh chấp
- Sai phạm trong hồ sơ
Hỗ trợ xử lý tranh chấp và thu hồi nợ
Trong trường hợp phát sinh tranh chấp, luật sư:
- Đại diện đàm phán
- Tham gia tố tụng
- Hỗ trợ thu hồi nợ hợp pháp
Đặt lịch tư vấn ngay với Xử lý nợ để được luật sư phân tích hồ sơ mua bán nợ của bạn.
Khi nào nên sử dụng dịch vụ pháp chế trong mua bán nợ?
Bạn nên sử dụng dịch vụ pháp chế khi:
- Mua nợ giá trị lớn
- Khoản nợ có tài sản bảo đảm phức tạp
- Có dấu hiệu tranh chấp
- Không rõ quy định pháp luật
Đăng ký tư vấn ngay với Xử lý nợ để được hỗ trợ xây dựng phương án mua bán nợ an toàn, đúng luật.
Câu hỏi thường gặp về mua bán nợ theo quy định mới
Mua bán nợ có hợp pháp không?
Có. Tuy nhiên phải thực hiện đúng quy định của pháp luật, đặc biệt là Thông tư 31/2025/TT-NHNN.
Cá nhân có được mua nợ không?
Có thể, nhưng phải thông qua giao dịch hợp pháp và không thuộc trường hợp bị hạn chế theo quy định.
Hợp đồng mua bán nợ có bắt buộc không?
Có. Đây là điều kiện bắt buộc để giao dịch có hiệu lực pháp lý.
Nợ xấu có thể mua bán không?
Có. Đây là loại nợ phổ biến nhất trong các giao dịch mua bán nợ.
Có cần luật sư khi mua bán nợ không?
Rất cần, đặc biệt với các khoản nợ giá trị lớn hoặc có tài sản bảo đảm.
Kết luận từ Xử lý nợ
Mua bán nợ theo quy định mới không còn là hoạt động “tự do thỏa thuận” mà đã được siết chặt bằng các quy định pháp lý rõ ràng, đặc biệt là Thông tư 31/2025/TT-NHNN. Điều này vừa tạo cơ hội cho thị trường phát triển minh bạch, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về tuân thủ pháp luật đối với doanh nghiệp và cá nhân tham gia.
Nếu không hiểu đúng và làm đúng, rủi ro pháp lý trong mua bán nợ có thể rất lớn, từ hợp đồng vô hiệu đến mất khả năng thu hồi nợ.
Đặt lịch tư vấn ngay với Xử lý nợ để được luật sư hỗ trợ toàn diện từ thẩm định khoản nợ, soạn thảo hợp đồng đến xây dựng chiến lược thu hồi nợ hiệu quả và đúng pháp luật.
