Khi một khoản vay chuyển sang trạng thái quá hạn, việc thu hồi nợ không được thực hiện một cách tùy tiện mà phải tuân thủ nghiêm ngặt thứ tự ưu tiên đã được pháp luật quy định và thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. Việc nắm rõ thứ tự thu nợ quá hạn giúp người vay hiểu được tại sao số nợ gốc giảm chậm hơn dự kiến và giúp bên cho vay đảm bảo tính minh bạch trong quản lý dòng tiền. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ quy trình phân bổ dòng tiền trả nợ theo các tiêu chuẩn pháp lý hiện hành.
>>> Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc cân đối tài chính để trả nợ hoặc cảm thấy cách tính toán thu nợ của ngân hàng chưa minh bạch, hãy đặt lịch tư vấn tại Xử lý nợ. Đội ngũ luật sư của chúng tôi sẽ hỗ trợ rà soát hồ sơ và đại diện bạn đàm phán lộ trình trả nợ tối ưu nhất.
Quy định về thứ tự thu hồi nợ gốc và lãi
Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, trừ khi các bên có thỏa thuận khác phù hợp với quy định của pháp luật, thứ tự thu hồi nợ đối với một khoản vay quá hạn thường được thực hiện như sau:
Thu nợ gốc quá hạn
Đây là phần ưu tiên hàng đầu trong nhiều mô hình tín dụng hiện đại nhằm giúp khách hàng giảm bớt gánh nặng dư nợ gốc, từ đó giảm số tiền lãi phát sinh trong các kỳ tiếp theo. Tuy nhiên, thứ tự này có thể thay đổi tùy thuộc vào nội dung cụ thể được ký kết trong hợp đồng tín dụng giữa bạn và ngân hàng.
Thu nợ lãi quá hạn trên dư nợ gốc
Sau khi đã cấn trừ nợ gốc quá hạn (hoặc theo tỷ lệ thỏa thuận), dòng tiền sẽ được dùng để thanh toán phần lãi suất tương ứng với thời gian và số tiền gốc đã quá hạn. Đây là khoản lãi được tính trên số dư nợ gốc thực tế chậm trả.
Thu lãi chậm trả lãi
Nếu khách hàng chậm thanh toán phần lãi đến hạn, ngân hàng có quyền thu thêm lãi chậm trả trên chính số lãi chậm trả đó. Mức lãi suất này thường không vượt quá 10%/năm trên số tiền lãi chậm trả theo quy định của pháp luật dân sự và tín dụng hiện hành.
Thu các loại phí phạt vi phạm (nếu có)
Các loại phí phạt vi phạm hợp đồng hoặc phí phạt quá hạn khác (ngoài lãi) thường là mục cuối cùng trong thứ tự thu nợ. Tuy nhiên, tổng các mức lãi và phí này phải đảm bảo không vượt quá trần quy định để tránh tình trạng “lãi chồng lãi” trái quy định.
Những lưu ý quan trọng về thứ tự thu nợ
Trong thực tế vận hành, có một số điểm mới mà khách hàng và doanh nghiệp cần lưu tâm để bảo vệ quyền lợi:
Quyền tự thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng
Pháp luật hiện nay tôn trọng quyền tự thỏa thuận. Nếu trong hợp đồng ghi rõ “Ưu tiên thu phí phạt và lãi trước, thu gốc sau”, thì ngân hàng sẽ thực hiện đúng như vậy. Điều này thường khiến khách hàng cảm thấy trả tiền mãi mà nợ gốc không giảm. Do đó, việc đọc kỹ điều khoản “Thứ tự thu nợ” trước khi đặt bút ký hợp đồng là vô cùng quan trọng.
Tác động của Thông tư 02/2023/TT-NHNN (gia hạn và giữ nguyên nhóm nợ)
Với các khoản nợ được cơ cấu lại thời hạn trả nợ theo chính sách hỗ trợ của Nhà nước, thứ tự thu nợ có thể được điều chỉnh linh hoạt hơn để hỗ trợ khách hàng phục hồi sản xuất kinh doanh. Trong giai đoạn này, nhiều ngân hàng ưu tiên thu gốc để khách hàng sớm tất toán khoản vay.
Minh bạch hóa số liệu trên sao kê nợ
Khách hàng có quyền yêu cầu ngân hàng cung cấp bảng kê chi tiết từng kỳ trả nợ, ghi rõ số tiền bạn nộp được phân bổ bao nhiêu cho gốc, bao nhiêu cho lãi và bao nhiêu cho phí phạt. Nếu phát hiện ngân hàng thu nợ sai thứ tự đã thỏa thuận, bạn hoàn toàn có quyền khiếu nại hoặc yêu cầu điều chỉnh lại dư nợ thực tế.
Giải pháp xử lý khi bị áp lực bởi thứ tự thu nợ bất lợi
Nếu bạn rơi vào tình trạng số tiền trả hàng tháng chỉ đủ bù đắp lãi và phí phạt, khiến nợ gốc đứng yên, luật sư sẽ hỗ trợ các giải pháp sau:
Đàm phán thay đổi thứ tự ưu tiên thu nợ
Luật sư có thể đại diện bạn đàm phán với ngân hàng để ký kết phụ lục hợp đồng, thay đổi thứ tự ưu tiên sang “Thu gốc trước, lãi sau” hoặc xin miễn giảm hoàn toàn các loại phí phạt vi phạm để tập trung vào việc dứt điểm nợ gốc.
Rà soát tính pháp lý của các loại phí phạt
Nhiều tổ chức tài chính cài cắm các loại phí phạt quá cao hoặc không đúng bản chất pháp lý. Luật sư sẽ rà soát và yêu cầu loại bỏ các khoản phí bất hợp lý, giúp số tiền bạn nộp vào được cấn trừ nhiều nhất vào nợ gốc thực tế.
Tư vấn phương án dồn vốn tất toán cục bộ
Thay vì trả nhỏ giọt khiến tiền bị “nuốt” hết vào lãi quá hạn, luật sư sẽ tư vấn bạn cách huy động nguồn vốn tạm thời để tất toán cục bộ một phần gốc lớn, từ đó làm thay đổi hoàn toàn bảng tính lãi của ngân hàng trong tương lai.
Kết luận từ Xử lý nợ
Thứ tự thu nợ là “luật chơi” quyết định tốc độ bạn thoát khỏi cảnh nợ nần. Việc không nắm rõ quy trình này thường dẫn đến tình trạng người vay rơi vào cái bẫy tài chính khi trả nợ lâu dài mà dư nợ gốc không giảm đáng kể.
Team Xử lý nợ – Luật Thiên Mã nhấn mạnh rằng: Sự minh bạch trong thứ tự thu nợ là quyền lợi hợp pháp của bạn. Đừng chấp nhận các bảng tính nợ mơ hồ từ ngân hàng.
>>> Nếu bạn cảm thấy số nợ của mình đang tăng lên một cách bất thường hoặc muốn đàm phán lại thứ tự thu nợ để sớm thoát khỏi danh sách nợ xấu, hãy liên hệ ngay với chúng tôi. Chúng tôi sẽ giúp bạn giành lại thế chủ động trong kế hoạch trả nợ của chính mình!
